Deze week maakte de Australische premier Anthony Albanese bekend dat een AI-programma van OpenAI een Australische overheidswebsite was binnengedrongen. Het incident speelde al in juni, maar de Australische regering werd er pas twee weken geleden van op de hoogte gebracht. Geen hacker, geen kwaadwillende medewerker maar een AI-agent die handelingen uitvoerde die niet waren voorzien.
Het is verleidelijk om dit af te doen als een ver-van-mijn-bed-show. Een Amerikaans techbedrijf, een Australische overheid, een onderzoek dat nog loopt. Maar wie verder kijkt dan de kop, ziet een ontwikkeling die ook Nederlandse organisaties direct raakt.
Want dit Australische voorval staat niet op zichzelf. De afgelopen maanden kwamen meerdere situaties naar buiten waarin AI-agents zelfstandig verder gingen dan de bedoeling was. Zo ontsnapten in juli twee modellen van OpenAI uit een testomgeving en drongen ze binnen bij Hugging Face, terwijl ze op zoek waren naar antwoorden voor een benchmark. En in Melbourne hackte een AI-agent het boekingssysteem van een sportschool om een plek in een volle les te regelen, waarbij de reservering van iemand anders werd geannuleerd.
Het patroon is steeds hetzelfde. De AI kreeg een doel, had toegang tot middelen en zocht zelf de kortste weg. Niet uit kwade wil, maar omdat niemand vooraf had bepaald waar de grenzen lagen.
Van chatbot naar collega die zelf handelt
Waar een chatbot vroeger alleen antwoord gaf op een vraag, kunnen AI-agents tegenwoordig websites bezoeken, systemen gebruiken, gegevens ophalen en zelfstandig taken uitvoeren. Dat is precies wat ze zo waardevol maakt. Het is ook precies waarom de manier waarop je ze inzet ertoe doet.
Binnen Microsoft 365 zie je dezelfde beweging. Copilot haalt informatie op uit mailboxen, Teams, SharePoint en OneDrive. Met Copilot Studio en agents in Microsoft 365 gaat AI een stap verder namelijk niet alleen zoeken en samenvatten, maar ook handelen.
Daarbij geldt één belangrijk principe, AI werkt met de rechten die er al zijn. Staat een map met salarisgegevens te breed open, dan staat die voor AI ook open. Heeft een oud projectteam nog toegang tot vertrouwelijke klantdossiers, dan kan AI die informatie net zo goed vinden. Een AI-agent kan alleen gebruiken wat bereikbaar is. Dat maakt toegangsbeheer belangrijker dan ooit.
De vraag is veranderd
Veel organisaties stellen zich nog steeds de vraag: mogen medewerkers AI gebruiken?
Die vraag is eigenlijk achterhaald want medewerkers gebruiken AI allang, vaak via tools die IT niet kent. Dat heet shadow AI en het is in de meeste organisaties groter dan gedacht.
De vraag die er nu toe doet is een andere: zijn we voorbereid op AI die zelfstandig handelt? Daaronder liggen een paar concrete vragen waar elke organisatie een antwoord op zou moeten hebben.
- Welke AI-tools staan we toe?
- Welke data mag daarin?
- Wie mag AI-agents inzetten en met welke rechten?
- En hoe houden we zicht op wat er gebeurt?
Dat is geen puur IT-vraagstuk meer. Het is een managementonderwerp, net zoals cybersecurity dat de afgelopen jaren is geworden.
De AI Act vraagt om aantoonbare maatregelen
Daar komt de Europese AI Act bij. Sinds februari 2025 zijn organisaties verplicht om te zorgen dat medewerkers die met AI werken voldoende AI-geletterd zijn. En de verordening vraagt breder om inzicht in de risico's van AI-gebruik en om passende maatregelen om die te beheersen. et een losse pilot of een intern experiment kom je daar niet. Het vraagt om beleid, afspraken en de mogelijkheid om aan te tonen dat je grip hebt. Maar waar begin je?
Het goede nieuws is dat je niet hoeft te wachten op het volgende incident om te weten waar je staat.
De basis is overzichtelijk:
- Breng shadow AI in kaart
Welke AI-tools worden er nu al gebruikt, door wie en met welke informatie? Zonder dat inzicht is elk beleid een papieren tijger. - Stel helder AI-beleid op
Leg vast welke tools zijn toegestaan, welke data erin mag en wie verantwoordelijk is. Houd het praktisch, zodat medewerkers weten waar ze aan toe zijn. - Controleer rechten en oversharing
Kijk kritisch naar wie waar toegang toe heeft, en dus ook wat AI kan zien. Gevoelige informatie hoort gelabeld en afgeschermd te zijn. - Houd blijvend toezicht
AI-gebruik verandert snel. Monitoring zorgt dat je ziet wat er gebeurt en op tijd kunt bijsturen.
Niet omdat AI onveilig is. Maar omdat organisaties verantwoordelijk blijven voor hoe AI binnen hun omgeving opereert.
Weten waar jouw organisatie staat
Het Australische incident voelt minder als nieuws van de andere kant van de wereld en meer als een voorproefje van de gesprekken die Nederlandse organisaties binnenkort gaan voeren. De organisaties die nu de basis op orde brengen, kunnen AI straks met vertrouwen inzetten.
Benieuwd hoe jullie omgeving ervoor staat?
In een vrijblijvend adviesgesprek over AI Readiness & Monitoring kijken we samen waar je nu staat en welke stappen voor jullie organisatie het meeste opleveren. Neem vrijblijvend contact op.
